close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • TŁO HISTORYCZNE

  • Polska od samego początku uczestniczyła w działaniach prowadzących do utworzenia systemu zbiorowego bezpieczeństwa. Już we wrześniu 1941 r. premier polskiego rządu na uchodźstwie Władysław Sikorski podjął decyzję o przystąpieniu Rzeczpospolitej do Karty Atlantyckiej. Karta, do której poza Polską przystąpiły pozostałe państwa koalicji antyhitlerowskiej, przewidywała m.in. „wyrzeczenie się metody przemocy”. Polska była także sygnatariuszem podpisanej w styczniu 1942 r. Deklaracji Narodów Zjednoczonych (tzw. Deklaracji waszyngtońskiej). W deklaracji tej po raz pierwszy użyto terminu „Narody Zjednoczone”, a jej postanowienia w znacznym stopniu przyczyniły się do powołania ONZ.

     

    Aktem prawnym oficjalnie powołującym Organizację Narodów Zjednoczonych była podpisana 26 czerwca 1945 r. w San Francisco Karta Narodów Zjednoczonych. Polska jednakże nie uczestniczyła w pracach konferencji preliminaryjnej przygotowującej projekt KNZ, jak też nie wzięła udziału w konferencji założycielskiej w San Francisco. Przyczyną była agresywna polityka Rosji Sowieckiej wobec Polski i tym samym i brak porozumienia mocarstw co do wyłonienia polskiej reprezentacji. Stalin postulował zaproszenie przedstawicieli komunistycznego Tymczasowego Rządu RP, nie zgadzając się na udział przedstawicieli legalnego (uznawanego przez państwa zachodnie) rządu RP na uchodźstwie.

     

    Ostatecznie w czasie konferencji fotel dla przedstawiciela delegacji RP pozostał pusty. Wobec braku polskiego reprezentanta podjęto decyzję o pozostawieniu pustego miejsca na podpis polskiego przedstawiciela pod tekstem Karty Narodów Zjednoczonych. W ten sposób, mimo braku delegata, Polska stała się krajem założycielskim ONZ, a brakujący podpis został złożony dopiero w październiku 1945 r. przez przedstawiciela warszawskiego rządu komunistycznego.

     

    W latach 1945–1989 Polska pozostawała w Sowieckiej strefie wpływów i w efekcie nie mogła prowadzić własnej, niezależnej polityki zagranicznej. Tym samym nie mogła w pełni włączyć się w prace ONZ, która często była forum konfliktów Wschód-Zachód.

     

    Pomimo tych ograniczeń do końca zimnej wojny Polska starała się aktywnie działać w dziedzinach prawa międzynarodowego, dekolonizacji, rozbrojenia i nieproliferacji, a także w misjach obserwacyjnych oraz rozjemczych. Warta przypomnienia jest (skonsultowana wcześniej z ZSRR) zgłoszona w 1957 roku przez ministra spraw zagranicznych Adama Rapackiego koncepcja utworzenia strefy bezatomowej w Europie Środkowej. Koncepcja nazwana „planem Rapackiego” nie doczekała się wprawdzie realizacji, jednak stanowiła ważny krok na drodze wypracowywania rozwiązań dotyczących nieproliferacji broni atomowej.

     

    Sfera tworzenia i kodyfikacji prawa międzynarodowego przez ONZ była zawsze dla Polski płaszczyzną pierwszoplanową. Do pracy w organach ONZ kierowano najwybitniejszych specjalistów, którzy aktywnie włączali się w prace organizacji, szczególnie w Komisji Prawa Międzynarodowego. Polska miała nieprzerwanie w latach 1946–1993 przedstawiciela w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości (Bohdan Winiarski i Manfred Lachs), jako jedyny kraj poza największymi mocarstwami.

     

    Ważnym obszarem czynnego zaangażowania RP w działania ONZ była obecność w operacjach pokojowych. Polskie Siły Zbrojne uczestniczyły m.in w międzynarodowych misjach pokojowych od 1953 r. (NNSC - Płw. Koreański), zaś w operacjach Narodów Zjednoczonych od 1973 r. (UNEP II - Egipt), natomiast polscy policjanci od 1992 r. (UNPROFOR - b. Jugosławia). W swej aktywności na forum ONZ Polska akcentuje zwłaszcza kwestie zasad funkcjonowania misji pokojowych, a także odbudowy pokonfliktowej w krajach, w których operacje działały.

     

    Polska zawsze przywiązywała duże znaczenie do tematyki środków budowy zaufania, rozbrojenia i kontroli zbrojeń. W latach 90. RP należała do grupy krajów, które przyczyniły się do uzgodnienia ważnych porozumień rozbrojeniowych: Konwencji o zakazie broni chemicznej (1993), Traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych (1996) oraz Konwencji o zakazie min przeciwpiechotnych (1997). Szczególnie istotne było zaangażowanie Polski w kwestii ograniczania broni chemicznej (już od 1969 r.) i implementacji konwencji. Polska, jeden z 66 członków Konferencji Rozbrojeniowej w Genewie, aktywnie uczestniczyła w prowadzonych na jej forum negocjacjach.

     

    Po odzyskaniu w 1989 r. suwerenności, Polska włączyła się do dyskusji nad reformą systemu Narodów Zjednoczonych. Podstawowymi przesłankami polskiego zaangażowania są: dążenie do demokratyzacji stosunków międzynarodowych, a także wzmocnienia efektywności ochrony praw człowieka. Z inicjatywy RP Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło w 1990 r. Konwencję praw dziecka. W kolejnych latach Polska postulowała dalsze podniesienie znaczenia problematyki promocji praw człowieka i utworzenie Rady Praw Człowieka. Dysponując ponad 50-letnim doświadczeniem w pracach ONZ, RP dostrzegała współzależność między bezpieczeństwem, poszanowaniem praw człowieka i działaniami na rzecz zrównoważonego rozwoju, czego potwierdzenie znalazło się w zapisach Dokumentu Końcowego Szczytu ONZ w 2005 r.

     

    Aktywność Polski w kwestiach gospodarczych poruszanych na forum ONZ koncentruje się na współpracy ekonomicznej, a także rozwoju i ochronie środowiska w warunkach globalizacji. W ostatnich latach RP mocno włączyła się w działania na rzecz zwalczania niekorzystnych skutków zmian klimatycznych. Wyrazem tego było zorganizowanie w 2008 r. szczytu klimatycznego w Poznaniu  oraz w 2013 r. w Warszawie (Conference of Parties - COP).

     

    Polska była niestałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ w latach 1946-47, 1960, 1970-71, 1982-83, 1996-97.

     

    Z punktu widzenia Polski, aktywnie biorącej udział w rozwiązywaniu problemów międzynarodowych oraz członka Unii Europejskiej, która promuje „efektywny multilateralizm" - ONZ i zwiększenie roli organizacji pozostaje istotnym przedmiotem zainteresowania.

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: